Hızla değişmekte ve gelişmekte olan dünyamızda, gelişmenin en yoğun olduğu alanlardan biri hiç şüphesiz bilişim teknolojileri ve açık kaynak uygulamalarıdır. Bilgi teknolojileri denildiğinde akla ilk gelen ise bilgisayardır. Günümüzde bilgisayarlar, masaüstü bilgisayarlarımızdan (PC) tutun da, bir fabrikanın işletilmesinde kullanılan cihazları yöneten iş istasyonlarına veya cep telefonlarından oyun konsollarına kadar bir çok şekilde karşımıza çıkmaktadır.
Hayatımızda oldukça önemli bir yere sahip olan bilgisayarlarımız, temelde çalışabilmek için "işletim sistemi" adı verilen yazılımlara ihtiyaç duyarlar. Bu yazılımların üretilmesi ve devamlılığı oldukça yüksek maliyetler ve beyin gücü gerektirir. Bu nedenle günümüzde işletim sistemi üreticilerinin sayılarının oldukça az olduğu söylenebilir.
Yazılıma, bilişim teknolojilerinin kalbi diyebiliriz. Bu nedenle son yıllarda ülkelerin yazılım alanında ciddi çalışma ve yatırımları olmaktadır. Türkiye'nin de bu alandaki çalışmaları hatırı sayılır düzeydedir. Bilişim ve yazılım alanında ulusal bir bütünlük olmamakla birlikte Tübitak, Türksat, Aselsan gibi devlet kurumlarında olumlu yönde çalışmalar sergilendiğine zaman zaman şahit olmaktayız. Ulusal işletim sistemi Pardus ve e-Devlet benzeri çalışmaların yürütülüyor olması ülkemizin geleceği açısından son derece büyük önem arzetmektedir.
Bu bağlamda söz Pardus'tan açılmışken, "Pardus nedir?", "Linux nedir?", "Hangi alanlarda kullanılabilir?", "Kullanıldığında ne gibi getirileri olacaktırn", "Açık kaynak kod ne demektir?" sorularına cevaplar arayalım.
Pardus Nedir?
Pardus, TÜBİTAK – UEKAE tarafından 2003 yılında temelleri atılmış ve ogünden bugüne gelişmekte ve her geçen gün bir adım daha ilerlemekte olan ulusal işletim sistemimizdir. İşletim sistemi geliştirmenin zahmetli ve maliyetli bir iş olduğundan bahsetmiştik. Buna rağmen Türkiye bu gün kendi işletim sistemini geliştirebiliyor ve yaygınlığı arttıkça bu alandaki dışa bağımlılığıda azalıyor.
Bilgisayar kullananların halen büyük bir kısmı Microsoft firması tarafından üretilen Windows işletim sistemini kullanmaktadır. Güncel ismi ile Windows XP, son kullanıcı tarafında halen en yaygın işletim sistemi olma özelliğini korumakla birlikte, Linux işletim sistemi de her geçen gün yaygınlaşmaktadır. "Linux'da nedir?" sorusunu sorduğunuzu duyar gibiyim.
Linux, Pardus işletim sisteminin temeli olan işletim sisteminin adıdır. Pardus, Linux mimarisi üzrine kurulmuştur. Linux ilk olarak Finlandiya'lı bir üniversite öğrencisi olan Linus Torvalds tarafından 1991 yazında, isteyen herkesin katılımı ile ortaklaşa geliştirmesini düşündüğü ve bu düşünce ile ortaya koyduğu çalışmanın bir ürünüdür. O yıllarda dünyanın farklı yerlerindeki yazılım geliştiricilerin ortaklaşa geliştirecekleri bir işletim sistemi insanların ilgisini çekmeyi başardı ve kısa sürede Linux uzun yol aldı. İsmini fikir babası Linus'tan almıştır. Bu gün Pardus, Debian, Redhat, Ubuntu, Suse, Gentoo, ve CentOS gibi bir çok farklı Linux dağıtımı bulunmaktadır.
Günümüzde, içerisinde ulusal işletim sistemimiz olan Pardus'un da bulunduğu Linux ailesi geniş kitleler tarafından tercih edilmektedir. Özellikle profesyonel işlerde ve büyük projelerde sık tercih edilen bir işletim sistemidir.
Örneğin, tüm web sunucular (internet sitesi yayıncılığı yapan yazılımlar) içerisinde Linux'un yeri yüzde 60'lar civarındadır. Geri kalan yüzde 40 kullanımın 7-8 sistem arasında dağıldığı düşünülürse, bu rakamın oldukça büyük olduğu görülecektir. Linux işletim sisteminin tercih nedenleri sıralayacak olursak; sağlam ve kararlılığı, donanım kaynaklarını daha optimize kullanabilmesi, birçok yönden rakiplerine oranla daha hızlı olması, ücretsiz edinilebilmesi ve açık kaynak kodlu oluşu gibi temel özellikleri göze çarpmaktadır.
Açık kaynak kodlu yani işletim sisteminin tüm kodlarına erişebiliyor ve dilediğiniz gibi değiştirebiliyor olmanız belki de en büyük avantajı olarak öne çıkmaktadır.
Açık kaynak nedir?
Herhangi bir yazılımın, başkalarının müdahalesine ve yazılım üzerinde değişiklik yapmasına olanak tanıyabilmeniz için o yazılımın kaynak kodlarını da yanında sunuyor olmanız gerekir. Bu durum binayı tasarlayan bir mimarın planlarını dileyene göstermesi ve isteyenin değişiklik yapabilmesine olanak sağlaması gibi düşünülebilir. Günümüz yazılımlarının çoğu artık açık kaynak kodludur ve insanlar özgürce yazılımları kendi istedikleri şekilde tasarlayabilmekte ve kendilerine uygun hale getirebilmektedirler. Bunun bir adım ötesinde, değişiklik yaptıkları bu yazılımı diledikleri gibi (ticari veya ticari olmaksızın) dağıtabilmektedirler.
Açık kaynaklı yazılımlar her şeyden önce şeffaflık sağlarlar. Birilerinin sizi dinleyip dinlemediğinden veya yazılımlarında hileler yapıp yapmadıklarından emin olabilirsiniz. Askeri ve kamu işlerinde oldukça büyük önem arz eden bu durumun neticesi olarak, daha temiz ve güvenli bir devlet yapısı sağlanmış olur. Kaynak kodu kapalı sistemlerin arka planda ne işler yaptığı bilenemeyeceğinden ulusal güvenliğimiz açısından kritik alanlarda kullanılmaları sakıncalı olabilir. Açık kaynak düşüncesinin bir başka avantajı da, yazılımı geliştirenlere muhtaç kalmamanızdır. Örneğin abc yazılım şirketi tarafından geliştirilen bir yazılım, devletin bir kurumunda kullanılıyor olsun. Birkaç yıl sonra bu şirketin işas ettiğini düşünelim. Kaynak kodları elinizde olmayan bir yazılımı geliştiremeyeceğiniz veya bakım yapamayacağınız için oldukça ciddi sorunlarla karşılaşabilirsiniz demektir. Ancak aynı yazılımın kaynak kodları açık bir uygulama olduğunu düşünürsek, bu durumda şirkete bağımlılığınız kalmayacağı için uzun vadede daha az maliyetle işlerin devamlılığını sağlayabilirsiniz.
Pardus'u yaygınlaştırmanın getirileri?
Daha önce de bahsettiğimiz gibi açık kaynak kodlu uygulamalar kritik alanlarda tercih edilmelidir. Üstelik kendi ülkemizde geliştirilen ve Tübitak gibi bir kurumun güvencesinde olan bir sistemi her türlü alanda kullanmak (okullar, hastaneler, devlet kurumları, özel şirketler ve ev kullanıcıları) ve yayılması için çalışmak belki de ülkesini seven herkesin üzerindeki bir vecibedir.
Üstelik hiçbir bedel ödemeksizin tek bir CD ile ofis yazılımınız, internet tarayıcınız, mail programınız, anlık mesajlaşma programlarınız, müzik - video oynatıcılarınız ve daha birçok programa sahip olabiliyorken neden kaçak yazılım veya ücret verdiğiniz yabancı kaynaklı bir yazılım kullanasınız ki?
Ulusal işletim sistemimiz Pardus için gerekli hassasiyeti göstermeli ve evimizde, iş yerimizde, devlet kurumlarımızda, kısacası her türlü bilgisayar ortamında kullanmalı ve kendi öz kaynaklarımızı dışarıya göndermemeliyiz.